Respijtzorg of vervangende zorg

U bevindt zich hier: Home | Programma's | Dementie | Respijtzorg of vervangende zorg

Respijtzorg of vervangende zorg

Respijtzorg biedt mantelzorgers de mogelijkheid hun zorgtaken tijdelijk aan een ander over te dragen. Daardoor kunnen zij de zorg beter volhouden.

Mantelzorgers zorgen soms 24 uur per dag en jarenlang voor hun naaste. Om dat vol te kunnen houden, is het belangrijk om af en toe even vrijaf te nemen van de zorg. Maar dat is alleen mogelijk als zij die zorg op een verantwoorde manier kunnen overdragen. Respijtzorg biedt die mogelijkheid. Het is een belangrijk middel om overbelasting te voorkomen.

Respijtzorg kent vele vormen:

  • Het kan gaan om opvang buitenshuis, zoals dagopvang, verblijf in een logeerhuis of in een time-outvoorziening.
  • Ook kan er iemand bij de zorgvrager thuis komen, als deze graag in zijn vertrouwde omgeving blijft.
  • De respijtzorg kan uitgevoerd worden door een beroepskracht of vrijwilliger.
  • Het kan incidenteel zijn, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, of structureel, bijvoorbeeld een dagdeel per week of een weekend per maand.
  • Het kan ook gaan om een gezamenlijke vakantie van de mantelzorger en de zorgvrager waarbij de zorg wordt overgenomen door een zorgprofessional.

Respijtzorg is soms gratis, bijvoorbeeld omdat het vrijwilligerswerk is. Als er wel kosten aan verbonden zijn, kan de mantelzorger die mogelijk vergoed krijgen:

  • vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit is mogelijk als de zorgvrager zelf ondersteuning krijgt vanuit de Wmo. In dat geval kan de mantelzorger respijtzorg aanvragen bij de gemeente. Hiervoor geldt een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage.
  • vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit is mogelijk als de zorgvrager zelf zorg krijgt vanuit de Wlz. In dat geval kan de mantelzorger een indicatie voor respijtzorg aanvragen bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Ook hiervoor geldt een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage.
  • door de zorgverzekeraar. Sommige zorgverzekeraars vergoeden respijtzorg geheel of gedeeltelijk binnen de aanvullende verzekering.
  • vanuit het persoonsgebonden budget (pgb).

Op www.respijtwijzer.nl staat een overzicht van beschikbare respijtzorgvoorzieningen. Op www.respijtwijzer.nl/verwijzers kunnen zorgverleners informatie en tips vinden voor het doorverwijzen van mantelzorgers naar respijtzorg (zie ook Tips voor het overdragen van de zorg op deze website).

Onderzoek Respijtzorg

Vanuit het zorgprogramma de Ketenzorg Dementie is in 2012 onderzoek gedaan naar de ervaringen van mantelzorgers met respijtzorg in de regio Helmond. Mantelzorgers maken wisselend gebruik van respijtzorgvoorzieningen, waarbij zij in de praktijk tegen een aantal knelpunten aanlopen. In dit onderzoek, dat is uitgevoerd in samenwerking met Fontys, zijn tien mantelzorgers door middel van een focusgroep bevraagd over hun ervaringen en wensen.

Resultaten

Uit de focusgroep blijkt dat een beperkte beschikbaarheid van respijtzorgvoorzieningen een knelpunt is. Ook geven de mantelzorgers aan dat het aanbod te weinig vraaggericht is.
Een belangrijke succesfactor om gebruik te maken van een voorziening is het vertrouwen dat mantelzorgers ervaren in de zorgovername en de betrokken professionals. Verder blijkt de casemanager Dementie een belangrijke rol te spelen, omdat deze de zorg overzichtelijk aanbiedt en een informatieve functie heeft. Bovendien gaven mantelzorgers aan vaak niet goed te weten wanneer zij in moeten grijpen. Zij vinden het lastig om vooruit te kijken, maar zien het gevaar van ‘te laat’ actie ondernemen.

Het is erg belangrijk, dat mantelzorgers door gemeente en zorgverleners gewezen worden op de mogelijkheden van respijtzorgvoorziening en wat de beschikbaarheid en toegankelijkheid is. In 2014 is binnen de keten afgesproken, dat zorgverzekeraar CZ, de gemeenten en de zorgaanbieders de handen ineen slaan om zo snel mogelijk de toegankelijkheid en beschikbaarheid van respijtzorgvoorzieningen in de regio Helmond te vergroten.